Vì sao khó đánh thuế tỷ phú trong thực tế?

Vì sao khó đánh thuế tỷ phú là câu hỏi khiến rất nhiều người bức xúc. Khi khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, việc đánh thuế người siêu giàu được xem như giải pháp để giảm gánh nặng cho tầng lớp lao động và trung lưu.

Nghe thì hợp lý, nhưng khi đi vào thực tế, hầu hết các mô hình đánh thuế tỷ phú đều không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Thuế tài sản: nghe lớn nhưng thu rất nhỏ

Một trong những đề xuất phổ biến nhất là áp dụng thuế tài sản, tức là đánh thuế trực tiếp lên tổng tài sản của giới siêu giàu. Về lý thuyết, điều này có thể mang lại khoảng vài trăm tỷ đô mỗi năm.

Nhưng trong bối cảnh chính phủ chi tiêu hàng nghìn tỷ đô mỗi năm, con số đó gần như không tạo ra tác động thực sự. Nó giống như việc đổ một ly nước vào đại dương và hy vọng mực nước biển thay đổi.

Đây là lý do đầu tiên giải thích vì sao khó đánh thuế tỷ phú: số tiền thu được quá nhỏ so với quy mô chi tiêu công.

Thuế lợi nhuận chưa thực hiện gần như không khả thi

Một đề xuất khác là đánh thuế trên lợi nhuận chưa thực hiện, tức là đánh thuế khi tài sản tăng giá dù chưa bán ra.

Vấn đề là tài sản tài chính luôn biến động. Hôm nay cổ phiếu tăng mạnh, ngày mai có thể giảm sâu. Việc định giá chính xác và ổn định gần như là bất khả thi.

Nếu đánh thuế khi tăng giá, vậy khi giảm giá thì chính phủ có hoàn lại tiền không? Nếu có, ngân sách sẽ biến động cực kỳ nguy hiểm.

Đây là lý do thứ hai khiến vì sao khó đánh thuế tỷ phú trở thành bài toán không lời giải.

Thuế thu nhập không đánh trúng giới siêu giàu

Rất nhiều người cho rằng chỉ cần tăng thuế thu nhập là đủ. Tuy nhiên, thực tế là tỷ phú không sống bằng lương.

Những người thực sự bị ảnh hưởng khi tăng thuế thu nhập lại là:

• Bác sĩ chuyên khoa
• Kỹ sư cao cấp
• Chủ doanh nghiệp nhỏ
• Nhà quản lý cấp trung

Đây đều không phải nhóm tạo ra bất bình đẳng tài sản lớn nhất. Giới tỷ phú sở hữu tài sản nhưng không nhận thu nhập chịu thuế theo cách thông thường.

Chiến lược vay tiền thay vì bán tài sản

Điểm mấu chốt nhất giải thích vì sao khó đánh thuế tỷ phú nằm ở chiến lược tài chính của họ.

Giới siêu giàu không bán cổ phiếu để tiêu tiền. Thay vào đó, họ dùng tài sản làm tài sản thế chấp để vay tiền từ ngân hàng.

Khoản vay không phải là thu nhập, nên không bị đánh thuế. Trong khi đó, tài sản vẫn giữ nguyên, tiếp tục tăng giá theo thời gian.

Về mặt pháp lý, họ không hề trốn thuế. Họ chỉ sử dụng hệ thống tài chính đúng cách.

Giải pháp thực tế duy nhất: cải tổ toàn bộ hệ thống thuế

Nhiều chuyên gia cho rằng cách duy nhất khả thi là thiết kế lại toàn bộ hệ thống thuế, thay vì chỉ tập trung vào tỷ phú.

Một mô hình thực tế hơn có thể bao gồm:

• Thuế doanh thu trên mọi doanh nghiệp
• Thuế tiêu dùng toàn diện
• Thuế thu nhập cố định trên mức thu nhập cao
• Duy trì thuế lợi nhuận vốn

Mô hình này không hoàn hảo, nhưng ít nhất nó đánh vào dòng tiền thực, thay vì cố gắng đánh vào tài sản trên giấy.

Kết luận

Vì sao khó đánh thuế tỷ phú không phải vì thiếu ý chí chính trị, mà vì bản chất hệ thống tài chính hiện đại cho phép tài sản tồn tại mà không tạo ra thu nhập chịu thuế.

Nếu không thay đổi cách vận hành của toàn bộ hệ thống thuế, mọi khẩu hiệu “đánh thuế người giàu” đều chỉ mang tính biểu tượng hơn là giải pháp thực tế.

Bạn có thể tham khảo thêm các phân tích tài chính – kinh tế tại tretoday.com và cộng đồng người Việt kinh doanh tại Mỹ trên raovathouston.com.

Có thể bạn quan tâm: Thư viện Hỏi đáp tài chính & cuộc sống tại Mỹ